Zichtbare schakel; De wijkverpleegkundige voor een gezonde buurt

De samenwerking tussen organisaties en hulpverleners in de wijk is momenteel niet optimaal. De inzet van extra wijkverpleegkundigen moet hier verandering in brengen.

Motie Hamer

Samenhangende zorg is van groot belang voor de cliënt. Veel cliënten hebben echter moeite hun weg te vinden binnen zorg en welzijn en niet iedereen is in staat hierbij om hulp te vragen. In het kader van deze ontwikkeling is vanuit de Tweede Kamer in september 2008 het verzoek gekomen om extra geld beschikbaar te stellen voor uitbreiding van het aantal wijkverpleegkundigen. Dit verzoek is inmiddels beter bekend onder de noemer "Motie Hamer".

Samenhangende zorg in de wijk richt zich -naast reguliere taken van zorg en welzijn- ook op taken als signalering, advisering, en coördinatie. De wijkverpleegkundige kan hier een centrale rol in spelen. Hierdoor kunnen cliënten beter worden ondersteund bij het beantwoorden van een hulpvraag. Met het oog op de slechtere gezondheidstoestand van de inwoners van achterstandswijken, moet deze wijkverpleegkundige in beginsel worden ingezet in de  40 krachtwijken. Het ministerie van VWS heeft dit voorstel verder uitgewerkt en ZonMw met de verdere uitvoering belast.

Uitvoeringsprogramma “Zichtbare schakel”

In opdracht van het ministerie van VWS heeft ZonMw een programma geschreven voor de uitvoering van de motie Hamer onder de naam "Zichtbare schakel; De wijkverpleegkundige voor een gezonde buurt"

Algemene doelstelling

De algemene doelen van het programma zijn gerelateerd aan de opdracht van het Ministerie van VWS mede namens VROM/WWI, en luiden:

• Het verbeteren van een integrale aanpak tussen wonen, preventie, zorg en welzijn, te beginnen in de 40 aandachtswijken.
• Het optimaliseren van de verbindingen tussen vraag en aanbod op wijkniveau. Daarmee wordt de bereikbaarheid van dat aanbod voor de burger vergroot, met implicaties als:
  • Een betere afstemming in de zorgverlening.
  • Een duidelijke loketfunctie waar de (zorg)vraag gesteld kan worden,
  • waar de doorverwijzing naar de juiste instanties direct geregeld wordt
  • en de toegankelijkheid om hulp te vragen laagdrempelig is.
• Het realiseren van een sluitend aanbod van woon, zorg- en dienstverlening in de wijk passend bij de behoeften van (met name kwetsbare) burgers.
• Een bijdrage leveren aan de kwaliteit van leven en de autonomie van (met name kwetsbare) burgers.

De inzet van wijkverpleegkundigen wordt als belangrijk middel gezien om deze doelstellingen te bereiken. Het programma moet dan ook leiden tot aantoonbaar meer wijkverpleegkundigen (ca. 250). Naast deze algemene doelen zijn er ook een aantal  overstijgende programmatische doelen benoemd. Hiervoor verwijzen we u naar het volledige programma.

Taken wijkverpleegkundige

Binnen het uitvoeringsprogramma zijn de taken van de wijkverpleegkundige globaal beschreven. Naast de reguliere, geïndiceerde zorgtaken moet de wijkverpleegkundige een aantal aanvullende taken uitvoeren. Deze taken hebben betrekking op:

• Vroegsignaleren en verwijzen.
• Zorg verlenen, adviseren en toe-leiden.
• Het vergroten van het bereik van interventies onder relevante doelgroepen (of het op maat maken van zorg, passend bij de doelgroep en context van de wijk).
• Registreren en volgen.
• Monitoren en beleidsgericht signaleren als feedback voor lokaal gezondheidsbeleid.

Deze taken worden door de uitvoerende partijen verder uitgewerkt.

Het is van belang dat de wijkverpleegkundige in de krachtwijken onderdeel is van een organisatorische eenheid die hem/haar ondersteunt in het maken van noodzakelijke verbindingen. De infrastructuur moet ingebed zijn in een omgeving die verbindingen maakt met specifieke thema's en organisaties in de wijk.

Procedure

Het programma loopt van 2009 tot 2012. Per jaar is €10 miljoen beschikbaar. 75% hiervan is gereserveerd voor de 40 krachtwijken. Per 5000 inwoners kan maximaal €45.000,= worden aangevraagd.

Organisaties die ervaring hebben met wijkverpleegkundige zorg en over een relevant netwerk beschikken, kunnen een subsidieaanvraag indienen. Hiervoor zijn 2 termijnen. De eerste mogelijkheid had als deadline 1 juli 2009. De tweede termijn eindigt op 4 augustus 2009.

Subsidieaanvragen worden beoordeeld op kwaliteit en relevantie. Daarnaast worden een aantal specifieke criteria gebruikt:

1. Taakomschrijving passend bij de uitgangssituatie.
2. Omschrijven en specificeren van de wijk en de doelgroep.
3. Aanpak op verschillende fronten en domeinen (care, cure en preventie verbinden, intersectoraal).
4. Afstemming en samenwerking.
5. Verbinding met het gehanteerde beleid en lopende initiatieven.
6. Inzicht kunnen bieden in concrete resultaten.

Na honorering van voorstellen wordt na de zomer van 2009 gestart met de uitvoering van de voorstellen door middel van de inzet van de wijkverpleegkundigen.

Koppeling programma “PreventieKracht”

VWS heeft in haar opdracht aan ZonMw aangegeven dat het programma moet aansluiten bij het programma PreventieKracht. Beide programma's worden (deels) in dezelfde echelons uitgevoerd en gaan in principe uit van een brede integrale benadering en "het achter de voordeur komen".  De programma's kunnen elkaar inhoudelijk en praktisch versterken.

Ondersteuning Lijn1

Lijn1 heeft ondersteuning geboden bij 3 aanvragen die vanuit de regio Haaglanden zijn ingediend. Hiertoe is gesproken met het merendeel van de huisartsvoorzieningen in de Haagse krachtwijken (Zuid-West, Transvaal, Schilderswijk en Stationsbuurt). In alle ingediende voorstellen is koppeling van een wijkverpleegkundige aan de huisartsvoorziening onderdeel van het plan. Bij toekenning van subsidie zal Lijn1 ook bij de uitvoering van de plannen ondersteunen.

Wilt u meer informatie over het programma "Zichtbare schakel", neem dan contact op met Jolanda van Kesteren j.vankesteren@lijn1haaglanden.nl